Çfarë duhet të dini si pacient …
Çfarë janë holluesit e gjakut?
Holluesit e gjakut (antikoagulantët) janë barna që zvogëlojnë aftësinë e gjakut për t’u mpiksur. Ato nuk e bëjnë gjakun “më të hollë”, por parandalojnë formimin e mpiksjeve që janë të rrezikshme për shëndetin.
Në ortopedi, këto barna përdoren shumë shpesh, sidomos pas operacioneve të mëdha ose në situata kur pacienti qëndron për një kohë të gjatë pa lëvizur.
Pse janë të rëndësishëm në ortopedi?
Pas ndërhyrjeve ortopedike, veçanërisht:
- proteza e ijeve
- proteza e gjurit
- fraktura të legenit ose femurit
- imobilizimi me allçi ose pushim i zgjatur në shtrat
rritet rreziku për:
- trombozë (mpiksje) në venat e thella të këmbëve
- emboli pulmonare – kur trombi(mpiksja) shkon në mushkëri
(gjendje serioze dhe potencialisht e rrezikshme për jetën)
Holluesit e gjakut ulin ndjeshëm këto rreziqe dhe janë pjesë standarde e trajtimit pas shumë operacioneve ortopedike.
Cilat janë holluesit e gjakut që përdoren më shpesh?
- Heparina me peshë molekulare të ulët (p.sh. enoksaparina ose me emrin tregëtar Clexan)
- Jepet me injeksion nënlëkurë
- Shpesh përdoret pas operacionit
- Efekt i sigurt dhe i parashikueshëm
- Antikoagulantë oralë modernë (p.sh. rivaroksaban ose me emrin tregëtar Xarelto)
- Merren nga goja (tableta)
- Nuk kërkojnë analiza të shpeshta gjaku
- Shumë praktikë për përdorim në shtëpi
- Aspirina (mund të përdoret si hollues gjaku)
- Përdoret vetëm në disa protokolle specifike
- Jo gjithmonë e mjaftueshme për pacientët me rrezik të lartë
Zgjedhja e barit bëhet individualisht, sipas moshës, peshës, llojit të operacionit dhe sëmundjeve të tjera.
Sa gjatë duhet të merren holluesit e gjakut?
Kohëzgjatja ndryshon sipas rastit:
- 7–14 ditë pas disa ndërhyrjeve
- 4–6 javë pas protezave të ijeve ose gjurit
- Më gjatë nëse pacienti ka faktorë të shtuar rreziku
Mjeku ortoped ose mjeku familjar përcakton kohëzgjatjen e saktë.
Cilat janë efektet anësore të mundshme?
Efekti anësor më i zakonshëm është:
- gjakrrjedhja (mavijosje, gjak nga hunda, mishrat e dhëmbëve)
Duhet të kontaktoni menjëherë mjekun nëse vëreni:
- gjak në urinë ose feçe
- gjakderdhje të zgjatur nga plagët
- marramendje ose dobësi të papritur
Çfarë duhet të keni parasysh si pacient?
✔ Merreni barin saktësisht siç ju është përshkruar
✔ Mos e ndërprisni pa u konsultuar me mjekun
✔ Informoni mjekun nëse merrni barna të tjera
✔ Lëvizja e hershme dhe ushtrimet e lehta ndihmojnë shumë në shmangien e trombozave
✔ Shmangni traumat dhe rëniet gjatë trajtimit
A janë të sigurt holluesit e gjakut?
Po.
Kur përdoren siç duhet dhe nën mbikëqyrje mjekësore, përfitimet janë shumë më të mëdha se rreziqet.
Ato kanë shpëtuar dhe vazhdojnë të shpëtojnë mijëra jetë çdo vit duke parandaluar komplikacione serioze pas operacioneve ortopedike.
Si përfundim:
Holluesit e gjakut janë një pjesë thelbësore e trajtimit ortopedik modern.
Bashkëpunimi juaj me mjekun, respektimi i udhëzimeve dhe vëmendja ndaj shenjave paralajmëruese janë çelësi për një shërim të sigurt dhe të suksesshëm.
