Çfarë është sëmundja Freiberg?
Sëmundja Freiberg është një çrregullim relativisht i rrallë që prek kockat e shputës së këmbës, zakonisht kokën e kockës së dytë metatarsale (kocka që lidhet me gishtin e dytë të këmbës).
Kjo sëmundje shkakton dëmtim dhe deformim të sipërfaqes së artikulacionit, si pasojë e furnizimit të dobët me gjak në këtë zonë. Me kalimin e kohës mund të çojë në dhimbje dhe vështirësi në ecje.
Sëmundja u përshkrua për herë të parë në vitin 1914 nga ortopedi amerikan Alfred H. Freiberg.
Shkaqet
Shkaku i saktë nuk është gjithmonë i qartë, por disa faktorë mund të kontribuojnë:
- Mikrogoditje të përsëritura në shputë
- Mbipeshë ose ngarkesë e shtuar në këmbë
- Forma anatomike e këmbës që rrit presionin mbi metatarsalin e dytë
- Aktivitete sportive me kërcime ose vrapim të shpeshtë
- Furnizim i reduktuar me gjak në kockë
Shpesh kjo sëmundje lidhet me një kombinim të këtyre faktorëve.
Mosha dhe personat më të prekur
Sëmundja Freiberg prek më shpesh:
- Adoleshentët dhe të rinjtë
- Femrat më shpesh se meshkujt
- Persona që bëjnë sport intensiv ose që qëndrojnë gjatë në këmbë
Megjithatë, mund të shfaqet edhe tek më të rriturit.
Shenjat dhe simptomat
Simptomat zakonisht zhvillohen gradualisht.
Shenjat më të zakonshme janë:
- Dhimbje në pjesën e përparme të shputës
- Dhimbje që rritet gjatë ecjes ose vrapimit
- Ënjtje rreth bazës së gishtit të dytë
- Ndjesi ngurtësimi në artikulacion
- Vështirësi në mbështetjen e peshës së trupit
- Ndonjëherë mund të shfaqet çalim gjatë ecjes
Në faza të avancuara mund të shfaqet edhe deformim i artikulacionit.
Si vendoset diagnoza?
Diagnoza vendoset nga mjeku ortoped bazuar në:
- Vizitën klinike
Mjeku kontrollon:
- zonën e dhimbjes
- lëvizjen e artikulacionit
- ndjeshmërinë në presion
- Radiografia
Radiografia mund të tregojë:
- ndryshime në formën e kokës metatarsale
- dëmtim të sipërfaqes së artikulacionit
- Rezonanca magnetike (MRI) nëse radiografia nuk është e mjaftueshme
Në fazat e hershme mund të përdoret MRI për të zbuluar dëmtimin e hershëm të kockës.
Trajtimi
Trajtimi varet nga faza e sëmundjes dhe intensiteti i simptomave.
Trajtimi konservativ (pa operacion)
Në shumicën e rasteve fillohet me trajtim jo kirurgjikal:
- Pushim dhe ulje e aktivitetit fizik
- Këpucë ortopedike ose shtroja speciale
- Medikamente kundër dhimbjes dhe inflamacionit si Paracetamoli dhe Ibuprofen
- Fizioterapi
- Ndonjëherë immobilizim i përkohshëm
Shumë pacientë përmirësohen me këto masa.
Trajtimi kirurgjikal
Nëse simptomat vazhdojnë dhe dëmtimi është i avancuar, mund të rekomandohet operacion.
Operacioni mund të përfshijë:
- rregullimin e sipërfaqes së artikulacionit
- heqjen e fragmenteve të dëmtuara
- osteotomi për të rishpërndarë presionin mbi kockë
Vendimi për operacion merret nga vetë pacienti dhe mjeku ortoped.
Parandalimi
Edhe pse nuk mund të parandalohet gjithmonë, disa masa mund të ndihmojnë:
- përdorimi i këpucëve të rehatshme dhe të përshtatshme për sport
- shmangia e ngarkesës së tepërt në këmbë
- trajtimi i hershëm i dhimbjeve të shputës
- përdorimi i shtrojave ortopedike kur rekomandohet nga mjeku
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Duhet të kërkoni konsultë mjekësore nëse:
- dhimbja në shputë zgjat më shumë se disa javë
- dhimbja përkeqësohet gjatë ecjes
- shfaqet ënjtje ose çalim
Diagnoza dhe trajtimi i hershëm ndihmojnë në parandalimin e dëmtimit të përhershëm të artikulacionit.
